ban mai
Định nghĩa
- Danh từ:
- Khoảng thời gian đầu tiên của buổi sáng, khi mặt trời mới mọc, thường gắn với ánh sáng dịu nhẹ và bầu trời rạng rỡ: "ban mai" chỉ thời khắc chuyển giao từ đêm sang ngày, mang ý nghĩa về sự khởi đầu tươi mới và tràn đầy hy vọng.
- (Văn chương) Tuổi trẻ, thời thanh xuân: Trong văn học, "ban mai" thường được dùng như một hình ảnh ẩn dụ để chỉ tuổi trẻ, thời kỳ đẹp đẽ và tràn đầy sức sống của đời người.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ (nghĩa thời gian):
- Ánh nắng ban mai chiếu xuyên qua kẽ lá. (Ánh nắng của buổi sớm mai chiếu xuyên qua kẽ lá.)
- Chúng tôi thức dậy từ lúc ban mai để đi leo núi. (Chúng tôi thức dậy từ lúc sớm tinh mơ để đi leo núi.)
- Danh từ (nghĩa ẩn dụ):
- Tuổi ban mai của anh ấy tràn đầy nhiệt huyết và ước mơ. (Tuổi thanh xuân của anh ấy tràn đầy nhiệt huyết và ước mơ.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "Rạng đông ban mai": cụm từ nhấn mạnh thời khắc bình minh ló dạng, trời vừa sáng.
- Rạng đông ban mai, cả thành phố như bừng tỉnh. (Lúc rạng đông, cả thành phố như bừng tỉnh.)
- "Tia nắng ban mai": chỉ những tia nắng đầu tiên, dịu dàng và ấm áp của buổi sáng.
- Tia nắng ban mai khẽ chạm vào mái hiên. (Tia nắng sớm mai khẽ chạm vào mái hiên.)
Biến thể và từ gần giống
- Bình minh (danh từ): thời điểm mặt trời bắt đầu mọc lên từ đường chân trời, đồng nghĩa với "ban mai" nhưng thường nhấn mạnh vào khoảnh khắc mặt trời xuất hiện.
- Bình minh trên biển thật hùng vĩ. (Cảnh mặt trời mọc trên biển thật hùng vĩ.)
- Hừng đông (danh từ): thời khắc trời sắp sáng, trời hửng sáng, thường trước khi mặt trời mọc.
- Tiếng gà gáy vang lên lúc hừng đông. (Tiếng gà gáy vang lên lúc trời sắp sáng.)
- Sớm mai (danh từ): buổi sáng sớm, cách nói khác của "ban mai".
- Sương sớm mai còn đọng trên cành cây. (Sương buổi sáng sớm còn đọng trên cành cây.)
Từ đồng nghĩa
- Sáng sớm: buổi sáng sớm (cách nói thông thường, ít tính chất văn chương hơn).
- Tinh mơ: lúc trời mới rất sớm, còn mờ tối.
Thành ngữ liên quan
- "Ban mai còn ở phía trước": câu nói mang tính khích lệ, ý chỉ tương lai tươi sáng, cơ hội mới vẫn còn ở phía trước.
- Đừng nản lòng, ban mai còn ở phía trước mà. (Đừng nản lòng, tương lai tươi sáng vẫn còn ở phía trước mà.)